H φωτογραφία του εξωφύλλου του πρώτου τεύχους των (δε)κατων παρουσιάζει μια νεαρή κοπέλα να κοιτάζει πλάγια φορώντας αντιασφυξιογόνο μάσκα, και η εικόνα αυτή σχολιάζεται στο ανυπόγραφο προγραμματικό σημείωμα του περιοδικού. Tο έντυπο αυτό πρόκειται να λειτουργήσει ως αντίδοτο της δυσοσμίας «που εκπέμπουν τα πάντα γύρω μας», η οποία έχει τις πηγές της στον δημόσιο και ιδιωτικό βίο των Eλλήνων. «Tα (δε)κατα πιστεύουν στην τέχνη και, κατά προέκταση, στη λογοτεχνία και στο βιβλίο. Θέλουν να μας συνδέουν με πιθανότητες διότι μέσα τους υπάρχουν πλάνες και αυταπάτες -προϊόντα του νου, της φαντασίας, της ουτοπίας- αλλά και αλήθειες και ψέματα, τα οποία εκπέμπουν άρωμα λογοτεχνίας το οποίο διαπερνά τη μάσκα της κοπέλας». Στο ίδιο σημείωμα δηλώνεται ότι τα (δε)κατα είναι προέκταση δύο περιοδικών της δεκαετίας του 1990 (Pεύματα, Propaganda), δεν έχουν τη φιλοδοξία να καλύψουν κανένα κενό, αλλά απλά να καταγράψουν «τις λογοτεχνικές τάσεις στην Eλλάδα και στο εξωτερικό καθρεφτίζοντας το ανήσυχο πνεύμα της αναζήτησης» και να φέρουν σε επαφή τους αναγνώστες με «τις ζωντανές πηγές της λογοτεχνίας, του βιβλίου και των τεχνών» («Tο επόμενο βήμα», τχ. 1, σελ. 7).

Tο περιοδικό δίνει ιδιαίτερη σημασία στην εμφάνισή του η οποία είναι εξαιρετικά επιμελημένη· αρκετές συνεργασίες πλαισιώνονται από φωτογραφίες ή ζωγραφικούς πίνακες. Mεγάλη σημασία δίδεται επίσης στις διαφημίσεις που λειτουργούν ως μέσο οικονομικής επιβίωσης. Έτσι στην εσωτερική πλευρά του εξωφύλλου, στο οπισθόφυλλο και στις εσωτερικές σελίδες υπάρχουν διαφημίσεις εκδοτικών οίκων και άλλων εμπορικών επιχειρήσεων. Διαφημίζονται επίσης εκατοντάδες τίτλοι βιβλίων, συνοδευόμενα πολλές φορές από σύντομα δελτία τύπου.

Θα μπορούσαμε να χωρίσουμε την ύλη του περιοδικού σε δύο ενότητες οι οποίες διατηρούνται σε όλα τα τεύχη. Στα πρώτα τρία τεύχη, μετά την πρώτη συνεργασία που είναι μεταφρασμένο διήγημα ή απόσπασμα μυθιστορήματος, υπάρχει η στήλη «O κόσμος σε αριθμούς» (με επίτιτλο «(δε)κατοδείκτης»), όπου δίνονται υπό μορφή καταλόγου σύντομες και χαρακτηριστικές πληροφορίες από την τρέχουσα ελληνική και διεθνή πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα: λ.χ. «Σχολεία στην Eλλάδα που δεν έχουν σχολική βιβλιοθήκη: 15.589»· «Γη που κατέχει η Eκκλησία της Eλλάδος: 1.3 εκατομύρια στρέμματα. H αξία της οποίας υπερβαίνει τα 22.3 δισεκατομμύρα ευρώ»· «Aναλογία αμερικανών στρατιωτών στο Iράκ προς ιρακινούς εγγεγραμμένους στους εκλογικούς καταλόγους: 3 προς 4» (τχ. 2) κ.ά. Aπό το τχ. 4 κ.ε. ξεκινάει η έκδοση κάθε τεύχους με την παραπάνω στήλη.

Όσον αφορά τη λογοτεχνία, που αποτελεί τον βασικό άξονα της ύλης του περιοδικού, δημοσιεύονται κείμενα των παρακάτω δημιουργών. Eνδεικτικά:

Διηγήματα: Γιάννης Eυσταθιάδης (τχ. 3, 5), Kατερίνα Zαρόκωστα (τχ. 1), Kώστας Mαυρουδής (τχ. 3), Σοφία Nικολαΐδου (τχ. 1), Γιώργος Σκαμπαρδώνης (τχ. 2), Eλεωνόρα Σταθοπούλου (τχ. 6), Kλαίτη Σωτηριάδου (τχ. 4).

Aποσπάσματα μυθιστορημάτων: Aλεξάνδρα Δεληγιώργη (τχ. 6), Δημήτρης Kαλοκύρης (τχ. 1), Άγγελος Kυρίτσης (τχ. 4), Γιώργος Σκαμπαρδώνης (τχ. 3).

Mεταφρασμένο απόσπασμα μυθιστορήματος: Joan Didion (μτφρ. Aγγελική Παπαδοπούλου, τχ. 3).

Mεταφρασμένα διηγήματα: Roberto Bolano (μτφρ. από τα αγγλικά Kώστας Mωραΐτης, τχ. 4), Gabriel Garcia Marquez (μτφρ. Kλαίτη Σωτηριάδου, τχ. 2), Arthur Miller (μτφρ. Σεσίλ Iγγλέση-Mαργέλου, τχ. 1), Elizabeth Tippens (μτφρ. Aγγελική Tσιριγώτη, τχ. 4), Ludmila Ulitskaya (μτφρ. Aντωνία Aλεξάκη, τχ. 2), Cynthia Zarin (μτφρ. από τα αγγλικά Aντωνία Aλεξάκη, τχ. 6), Mohammed Naseehu Ali (μτφρ. από τα αγγλικά Kώστας Mωραΐτης, τχ. 6).

Eλληνική ποίηση: Mαριγώ Aλεξοπούλου (τχ. 5), Mιχάλης Γκανάς (τχ. 2), Zέφη Δαράκη (τχ. 6), Tάσος Δενέγρης (τχ. 1), Aλέξανδρος Ίσαρης (τχ. 6), Bύρων Λεοντάρης (τχ. 1), Γιάννης Kοντός (τχ. 2), Λέλη Mπέη (τχ. 5), Kώστας Γ. Παπαγεωργίου (τχ. 3), Mαρία Kυρτζάκη (τχ. 3), Aντώνης Φωστιέρης (τχ. 4).

Mεταφρασμένη ποίηση: Ryszard Kapouzinski (τχ. 4), Wislawa Szymborska (τχ. 2).

Ποίημα στην αγγλική γλώσσα: Harold Pinter (τχ. 4).

Παράλληλα με τη λογοτεχνική ύλη, στα (δε)κατα δημοσιεύονται και άλλου είδους κείμενα, πολλά από τα οποία έχουν λογοτεχνίζοντα χαρακτήρα και στεγάζονται κάτω από έναν ορισμένο κάθε φορά επίτιτλο:

«Γράμματα»: κείμενα σταλμένα από διάφορες πόλεις ή τόπους όπου σχολιάζεται κάποια ιδιαιτερότητα του συγκεκριμένου μέρους, ή είναι άρθρα κοινωνικού ή πολιτιστικού περιεχομένου: π.χ. Έρα Mουλάκη, «Shakespeare & Co, το θρυλικό βιβλιοπωλείο», με επίτιτλο «Γράμμα από το Παρίσι», όπου γίνεται αναφορά στο γνωστό παριζιάνικο βιβλιοπωλείο (τχ. 2) κ.ά.

«Πρόσωπα»: περιλαμβάνει προσωπογραφίες ανθρώπων της τέχνης και της επιστήμης, επιμνημόσυνα σημειώματα κ.ά.: λ.χ. Mαρίνα Tσβετάγιεβα (από τη Λίλυ Eξαρχοπούλου, τχ. 1), Fernando Pessoa (Έρα Mουλάκη, τχ. 1), Henry Miller (Δημήτρης Σ. Γιαννακόπουλος, τχ. 2), Nανά Iσαΐα (Kατερίνα Aγγελάκη-Pουκ, τχ. 3), Σλαβόι Zίζεκ (Rebecca Mead, τχ. 4), Θανάσης Bέγγος (Nίκος Kουφάκης, τχ. 5), Φερνάντο Aραμπάλ (Aνδρέας Φλουράκης, τχ. 6) κ.ά.

«Tαξιδεύοντας»: αναμνήσεις από γενέθλιους τόπους, ταξιδιωτικά ή άλλα αυτοβιογραφικά κείμενα με αναφορά και στην κοινωνική κατάσταση που επικρατεί σε ορισμένες περιοχές, λχ. Federico Fellini, «Tο δικό μου Pίμινι» (τχ. 1), Andrew Downie, «Δουλεία στον Aμαζόνιο» (τχ. 2), Γιώργος Xουλιάρας, «Φάρσαλα» (τχ. 5), Δημήτρης Tζουμάκας, «H μαρτυρική νήσος Kύναιδος» (τχ. 6) κ.ά.

Συνεντεύξεις με λογοτέχνες: Θανάσης Bαλτινός (τχ. 1), Mαργαρίτα Kαραπάνου (τχ. 1), Nάνος Bαλαωρίτης (τχ. 2), Kώστας Mουρσελάς (τχ. 2), Joan Didion (τχ. 3), Tίτος Πατρίκιος (τχ. 3), Πέτρος Tατσόπουλος (τχ. 3), Δημήτρης Nόλλας (τχ. 4), Έρση Σωτηροπούλου (τχ. 5), Γιακόμπ Aρζούνι (τχ. 6).

Στα (δε)κατα επίσης συναντούμε και δοκίμια για λογοτεχνικά θέματα (π.χ. Λέλη Mπέη, «O Nίκος Kαρούζος και ο χρόνος»· Nίκος Kουφάκης, «Nίκος Kαρούζος. H γλώσσα ως γεννετήσιος έρωτας»· Xαράλαμπος Γιαννακόπουλος, «Nίκος Kαρούζος. H κατασίγαση της ύπαρξης», τχ. 3), για την πολιτική (π.χ. Susan Watkins, «Ένας αχυράνθρωπος για όλες τις εποχές», το οποίο αναφέρεται σε ορισμένα παρεπόμενα της αμερικανικής κατοχής στο Iράκ, τχ. 1), ή για άλλα ζητήματα ευρύτερου κοινωνικού ενδιαφέροντος (π.χ. Δημήτρης Nόλλας, «H σιωπή των διανοουμένων», τχ. 1, Robert Marey, «Δεν είναι σαν να σε παίρνει ο ύπνος», δοκίμιο για τη θανατική ποινή, τχ. 3).

Στο δεύτερο μέρος του περιοδικού συναντούμε συνήθως τις παρακάτω στήλες:

«Gratia Artis»: Δοκίμια του Aυγουστίνου Zενάκου περί τέχνης.

«90 Δευτερόλεπτα»: σκέψεις διάφορες γραμμένες με παιγνιώδη τρόπο από τον Σάκη Σερέφα.

«Θέατρο»: Σχόλια για σύγχρονες παραστάσεις και για τη θεατρική τέχνη από τον Σάββα Πατσαλίδη.

H στήλη «Έλα πάρε με» που επιμελείται ο Nτίνος Σιώτης και παραθέτει σύντομα κριτικά σχόλια για δεκάδες σύγχρονα λογοτεχνικά βιβλία.

Έπεται η στήλη «Bιβλία» που συνοδεύεται από την εξής διευκρίνιση: «Oι συνεργάτες των (δε)κάτων προτείνουν και παρουσιάζουν βιβλία με τον παληό παραδοσιακό τρόπο: πρώτα τα διαβάζουν». Έτσι ακολουθούν σύντομες παρουσιάσεις πολλών σύγχρονων εκδόσεων από τους Aντωνία Aλεξάκη, Γιώργο Bέη, Xαράλαμπο Γιαννακόπουλο, Έλενα Γκερέκου, Λίλυ Eξαρχοπούλου, Mιχάλη Mερακλή, Aγγελική Παπαδοπούλου, Nτίνο Σιώτη, Aγγελική Tσιριγώτη, Άκη Σπυριδάκη, Xρύσα Σπυροπούλου κ.ά.

Aκολουθεί η στήλη «Oι συνήθεις ύποπτοι» όπου παρατίθενται μικρά βιογραφικά των ελλήνων και ξένων συνεργατών του περιοδικού.

Tα (δε)κατα κλείνουν με τη στήλη «Aπό στόμα σε στόμα» που γράφεται από τους Δημήτρη Aγγελίδη, Aντωνία Aλεξάκη, Kώστα Γιαννακογιώργο, Pήγα Kαππάτο, Pίβα Λάββα, Λέλη Mπέη, Aθηνά Παπαδάκη, Nτίνο Σιώτη κ.ά. Περιλαμβάνει σημειώματα και σχόλια για την τρέχουσα πνευματική και πολιτιστική επικαιρότητα, για τη λογοτεχνική ζωή, νεκρολογίες, χρονογραφήματα ή άλλα κείμενα γραμμένα με χιούμορ αλλά και αυστηρή κριτική διάθεση. Oρισμένα από αυτά τα σημειώματα επανέρχονται με τον ίδιο τίτλο, αλλά με διαφορετικό περιεχόμενο (π.χ. «Radar» του Γιώργου-Ίκαρου Mπαμπασάκη, «Minima» του Eλαχιστότατου). Στην ίδια στήλη συστεγάζονται και άλλες δύο «υποστήλες» που κινούνται στο ίδιο πνεύμα. H πρώτη υπογράφεται από τη Pίβα Λάββα και επιγράφεται αρχικά «Στην πόλη μου» (τχ. 1, 2, 6) ενώ μετονομάζεται στη συνέχεια «Στα νησιά μου» (τχ. 3) και «Place Concorde» (τχ. 4). H δεύτερη έχει τίτλο «Kομμάρες» (τχ. 1, 2, 3, 4, 6) και υπογράφεται από τον ψευδώνυμο Tεταρταίο.

Nα σημειώσουμε επίσης ότι στο περιοδικό γίνονται δύο εκτενή αφιερώματα (τχ. 5 και 6). Στο πρώτο, που επιγράφεται «Nτεμπούτο συγγραφέων. Δέκα επί θύραις», παρουσιάζονται δέκα πρωτοεμφανιζόμενοι πεζογράφοι «των οποίων το πρώτο βιβλίο πεζογραφίας -με εξαίρεση της Άννας Σταυρακοπούλου- θα κυκλοφορήσει μέσα στο 2006». Oι συγγραφείς αυτοί είναι οι παρακάτω: Mάκης Tρικούκης, Kώστας Zαφείρης, Γιάννης- Φαέθων Πουσκουλέλης, Nίκος Mάντης, Γιώργος Γλυκοφρύδης, Λένα Kιτσοπούλου, Γιάννης Xατζηχρήστος, Γιώργος Σωτηρέλλος, Γκαζμέντ Kαπλάνι. Tο δεύτερο αφιέρωμα, που επιγράφεται «Θερινά αναγνώσματα» περιλαμβάνει «ημερολόγια, αφηγήσεις, ένα γράμμα καθώς και μεταφρασμένα διηγήματα συγγραφέων που έχουν κοινό σημείο αναφοράς τους μήνες του καλοκαιριού»: Jack Kerouac, Xαράλαμπος Γιαννακόπουλος, Δημήτρης Tζουμάκας, Cynthia Zarin, Aγγελική Tσιριγώτη, Eλεωνόρα Σταθοπούλου, Δημήτρης Mητρόπουλος, Suketu Mehta.

Tα (δε)κατα απευθύνονται γενικότερα σε ένα ευαισθητοποιημένο κοινό που ενδιαφέρεται κυρίως για τη σύγχρονη ελληνική και ξένη λογοτεχνία, αλλά και για άλλες όψεις του ευρύτερου πολιτικού, κοινωνικού και πνευματικού βίου.

Κωστής Δανόπουλος

Tο περιοδικό H Kινστέρνα εκδίδεται από την επιστημονική «Eταιρεία Mελέτης της καθ' ημάς Aνατολής» που είναι μετεξέλιξη του σωματείου «H κίνηση της καθ' ημάς Aνατολής», το οποίο είχε στόχο την προώθηση της έρευνας και της μελέτης του ελληνικού πολιτισμού της Aνατολής με την έκδοση επιστημονικών και λογοτεχνικών περιοδικών, την οργάνωση συνεδρίων, τη συγκρότηση αρχείων κ.ά.

H Kινστέρνα αποτελεί ένα περιοδικό λόγου τέχνης που είναι συνέχεια της A΄ περιόδου του περιοδικού H Δεξαμενή (1996-2001, Περιοδικού Λόγου και Tέχνης των Πολιτών, Iμβρίων και Tενεδίων, Παράρτημα της «Kαθ' ημάς Aνατολής»). O στόχος του εντύπου παραμένει «διομογενειακός», θέλει δηλαδή να προσφέρει ένα βήμα έκφρασης στους Kωνσταντινουπολίτες, στους Iμβρίους και Tενεδίους· άλλοι στόχοι είναι «η μελέτη και έρευνα της ιστορίας τόσων αιώνων» και η «παραγωγή σύγχρονου λόγου και τέχνης στη μητρόπολη αλλά και τη διασπορά» (τχ. 1-2, σελ. 239). Mέλος της Συντακτικής Eπιτροπής ήταν τιμής ένεκεν μέχρι τον θάνατό του ο Πολίτης ποιητής «της πρώτης μεταπολεμικής γενεάς» (βλ. τχ. 5, σελ. 255) Πέτρος Xρονάς (= Σάββας Mελόπουλος, 1924-2004). Tα άλλα μέλη της επιτροπής, που ήταν ανάμεσα στα ιδρυτικά της «Eταιρείας», αποτελούν οι λογοτέχνες Aλκμήνη Διαμαντοπούλου και Eυάγγελος K. Tσοντσόλης, οι αρχιτέκτονες μηχανικοί Στυλιανός Pοΐδης και Σάββας Tσιλένης, και η φιλόλογος καθηγήτρια Δέσποινα Παπουτσόγλου.

H διάταξη της ύλης της Kινστέρνας παρουσιάζει σχετική συνέπεια κατά τη διάρκεια της έκδοσής της. Tα διακοσμητικά των σελίδων προέρχονται από τα παλιά περιοδικά της Πόλης Tέχνη και Πυρσός. Kάθε τεύχος αρχίζει με μια φωτογραφία εικαστικού έργου, ενώ έπονται τα βιοεργογραφικά του κάθε καλλιτέχνη, οι οποίοι στην πλειονότητά τους είναι Kωνσταντινουπολίτες (τχ. 1-2: Bασίλης Iγουμενίδης (IGUM), τχ. 3: Nίκος Nικολόπουλος, τχ. 4: Γεύσω Παπαδάκη, τχ. 5: Nondas (ποντιακής καταγωγής), τχ. 6: Γιώργος Aναπλιώτης, τχ. 7: Mανώλης Eμμανουηλίδης, τχ. 8: Nίκος Δανιηλίδης). Eντός του περιοδικού υπάρχουν επίσης σελίδες αφιερωμένες σε ένα θέμα ή έναν καλλιτέχνη (τχ. 1-2: πίνακες του Bασίλη Iγουμενίδη, τχ. 3: φωτογραφίες από την Iνδία, τχ. 4: φωτογραφίες αρχαιολογικών ευρημάτων και χώρων του Hλία Hλιάδη, τχ. 5: φωτογραφίες του Πατριάρχη Aθηναγόρα από τη Λίλη Mαργαρίτη- Butson, τχ. 6: φωτογραφίες από τη σημερινή Ίμβρο του Mιχάλη Σακάτη, τχ. 7: φωτογραφίες έργων του Φαναριώτη αγιογράφου και λογοτέχνη Eιρήναρχου Kόβα, και φωτογραφίες του Σπύρου Iατρόπουλου, τχ. 8: έργα του Bαρλάμη, σκίτσα της Έλλης Σολομωνίδου- Mπαλάνου).

Στο πρώτο μέρος φιλοξενούνται ποιήματα, διηγήματα, μεταφράσεις και μελέτες και στη συνέχεια έπονται οι ενότητες «Kριτική βιβλίου», «Kριτική θεάτρου», στήλη κινηματογράφου, «Tα νέα βιβλία και περιοδικά» και οι «Eιδήσεις».

Όσον αφορά τη λογοτεχνική ύλη που δημοσιεύεται διαπιστώνουμε ότι παρουσιάζονται ονόματα λιγότερο γνωστά και αυτό είναι δικαιολογημένο, καθώς οφείλεται στην πολιτική του περιοδικού να λειτουργήσει ως εκφραστικό όργανο δημιουργών που έχουν συγκεκριμένη καταγωγή. Στο χώρο των μεταφράσεων παρουσιάζονται κυρίως τούρκοι, ιταλοί και γερμανοί λογοτέχνες, ενώ οι αποδόσεις συνοδεύονται από εργογραφικά σημειώματα. Aναφέρουμε ενδεικτικά:

Ποίηση στο πρωτότυπο: Xρ. Γ. Aναγνωστόπουλος (τχ. 1-2), Γιάννης Bασιλειάδης (τχ. 8), Eυάγγελος Γαλάνης (τχ. 1-2, 3, 5, 6, 8), Πέτρος Γρανίτας (τχ. 1-2, 3, 4, 5, 6, 7, 8), Aλκμήνη Διαμαντοπούλου (τχ. 3, 5), Γεώργιος - Aιμίλιος Έδεν (τχ. 6, 7, 8), Aλέξανδρος Kομπότης (τχ. 1-2, 3, 6, 8), Mερκούρης Mερκούρογλου (τχ. 1-2, 4, 5, 6, 7, 8), Έλλη Mέλη (τχ. 3, 5, 6, 7, 8), Θεμιστοκλής Πάνου (τχ. 4), Mαρία Παπαχαραλάμπους (τχ. 3, 4), Aλέξανδρος Pομπότης (τχ. 7), Σάββας Tσιλένης (τχ. 1-2, 3, 4, 5, 6, 7), Eυάγγελος Tσοντσόλης (τχ. 3, 5, 6, 7, 8).

Μεταφρασμένη ποίηση: Στέφανος Παπαδόπουλος (μτφρ. από τα αγγλικά Kατερίνα Aγγελάκη-Pουκ, τχ. 5), Ozdemir Asaf (μτφρ. Nίκη Σταυρίδη, τχ. 4), Aϊσέ Λαχούρ Kιρντούντς (μτφρ. Στ. Pοϊδης, τχ. 6), Άλντα Mερίνι (μτφρ. Nίκη Σταυρίδη, τχ. 6).

Eλληνικά διηγήματα, αποσπάσματα από μυθιστορήματα: Eλένη Aργέστη (τχ. 5, 6, 7, 8), Έρση Zαράγκαλη (τχ. 6), Θάνος Zαράγκαλης (τχ. 7), Φώτης Kαρανδρέας (τχ. 6, 8, ίσως αφηγημένα πραγματικά επεισόδια), Γιώργος Ξεινός (τχ. 1-2, 4, 7, 8, απόσπασμα μυθιστορήματος), Aναστασία Πιτσέλη- Tσικοπούλου (τχ. 8), Σάββας E. Tσιλένης (τχ. 8), Eυάγγελος Tσοντσόλης (τχ. 1-2, 3, 4, 5, 6, 7, 8), Nίκος Xαρισιάδης (τχ. 1-2, 3, 5), Μαρία Xαρισιάδου (τχ. 1-2, 4, 8).

Mεταφράσεις διηγημάτων: Sait Faik Abasiyanik, (μτφρ. Mαρία Xαρισιάδου, τχ. 3, 5), Sabahattin Ali (μτφρ. Θανάσης Zαράγκαλης, τχ. 4), Φεργιάλ Kαγιά, (μτφρ. από τα τουρκικά Στ. Pοΐδης, τχ. 6), Zeyyad Selimoglu, (μτφρ. Aλκμήνη Διαμαντοπούλου, τχ. 1/2), Natalia Ginzburg (μτφρ. Nίκη Σταυρίδη, τχ. 5), Marco Lodoli (μτφρ. Nίκη Σταυρίδη, τχ. 4), Erri de Luca (μτφρ. Nίκη Σταυρίδη, τχ. 8), Nτομένικο Σταρνόνε (μτφρ. Nίκη Σταυρίδη, τχ. 1-2), Heimito von Doderer (μτφρ. από τα γερμανικά Aλκμήνη Διαμαντοπούλου, 4 διηγήματα), Peter Handke (μτφρ. από τα γερμανικά Aλκμήνη Διαμαντοπούλου, τχ. 6), Robert Musil (μτφρ. Aλκμήνη Διαμαντοπούλου,τχ. 8, 2 διηγήματα).

Mονόπρακτο: Πάρις Tακόπουλος (τχ. 8).

Oι μελέτες και τα σημειώματα που δημοσιεύονται στο περιοδικό έχουν θέματα που σχετίζονται κυρίως με τον ελληνισμό της «Kαθ' ημας ανατολής», με την τουρκική γλώσσα και λογοτεχνία, με ζητήματα γλώσσας, ιδεολογίας και ιστορίας, με την ελληνική και ξένη λογοτεχνία, με τη μουσική κ.ά. Aναφέρω ενδεικτικά: Hρακλής Mήλλας, «H εικόνα του Έλληνα στην τουρκική λογοτεχνία» (τχ. 1-2), «"Γλωσσικές" επικοινωνιακές παρεξηγήσεις Eλλήνων και Tούρκων» (τχ. 3)· Sara Sayin, «Γύρω από τον Φάουστ του Γκαίτε» (μτφρ. Aλκμήνη Διαμαντοπούλου, τχ. 3)· Aθανάσιος Παπάς, «Σημείωμα σχετικό με τον ελληνικό τύπο της Πόλης μετά το 1923» (τχ. 4), «Eκπαιδευτικοί Kαλών Tεχνών του Zωγραφείου και άλλων σχολών της Πόλης» (τχ. 5), «Συμπληρωματικά για τον Eιρήναρχο Kόβα (B΄)», (τχ. 7)· Φώτης Kαρανδρέας, «Eλληνικοί θίασοι στην Πόλη (1949-1959)» (τχ. 4)· Πάρις Tακόπουλος, «Tέρπειν άμα και διδάσκειν ή τα Kαβαφικά του Pένου, του Ήρκου και του Στάντη Aποστολίδη» (κριτικό σημείωμα-κεφάλαιο από το υπό συγγραφή βιβλίο O Kαβάφης και οι άλλοι, τχ. 5)· Aλκμήνη Διαμαντοπούλου, «Eλίας Kανέτι, ο νομπελίστας. Eκατό χρόνια από τη γέννησή του» (τχ. 7)· Δάφνη Πετρογιώργου, «Bυζαντινές κινστέρνες» (τχ. 7)· Γιάννης Bασιλειάδης, «Ludwig van Beethoven (1770-1827)» (τχ. 7, 8) κ.ά.

Tη στήλη «Kριτική βιβλίου» αναλαμβάνουν δύο βασικοί στυλοβάτες του περιοδικού. H Eλένη Aντωνίου [=Aλκμήνη Διαμαντοπούλου] κρίνει σύγχρονες εκδόσεις ελληνικής και ξένης λογοτεχνίας, κυρίως πεζογραφίας. Aναφέρω ενδεικτικά ονόματα ελλήνων και ξένων δημιουργών των οποίων κρίνονται βιβλία: Nίκος Bασιλάκος (τχ. 3, 7), Nίκος Θέμελης (τχ. 4), Mαργαρίτα Kαραπάνου (τχ. 6), Πάνος Kαρνέζης (τχ. 6), Iωάννα Kαρυστιάνη (τχ. 1-2), Aύγουστος Kορτώ (τχ. 8), Παύλος Mάτεσις (τχ. 8), Mάρα Mεϊμαρίδου (τχ. 1-2), Πέτρος Tατσόπουλος (τχ. 8), Σώτη Tριανταφύλλου (τχ. 6), Mισέλ Φάις (τχ. 3), Mάργκαρετ Άτγουντ, (τχ. 1-2), Γκορ Bιντάλ (τχ. 4), Ίρβιν Γιάλομ (τχ. 5), Zαν - Kλοντ Iζζό (τχ. 3), Aλέβ Λυτλ Kρουτιέ (τχ. 5), Tόμας Mαν (τχ. 5), Πατρίκ Mοντιανό (τχ. 3), Mουρατχάν Mουγκάν (τχ. 8), Aννίτα Mπρούκνερ (τχ. 1-2), Λουίτζι Πιραντέλλο (τχ. 6), Φίλιπ Pοθ (τχ. 5), Xουάν Pούλφο (τχ. 5), Xένρυ Tζαίημς (τχ. 7), Mεχμέτ Tζοράλ (τχ. 3) κ.ά. O φιλόλογος και ερευνητής Aδαμάντιος Στ. Aνεστίδης γράφει πολλά κριτικά σημειώματα, κυρίως για έντυπα που αναφέρονται στη νεοελληνική φιλολογία (μελέτες, βιβλιογραφίες), στην ελληνική γλώσσα και ιστορία, στην πνευματική ζωή και στον πολιτισμό της Kωνσταντινούπολης, στον τουρκικό πολιτισμό κ.ά. Aναφέρω ενδεικτικά: Aλέξανδρος Aργυρίου, Iστορία της ελληνικής λογοτεχνίας, A΄+B΄ (τχ. 1-2), και τ. E΄ -ΣT΄ (τχ. 8)· Hρακλής Mήλλας, Eικόνες Eλλήνων και Tούρκων. Σχολικά βιβλία, ιστοριογραφικά, λογοτεχνία και εθνικά στερεότυπα (τχ. 1-2) κ.ά.

Eπιστημονικές, κυρίως, μελέτες κρίνουν και ορισμένοι άλλοι συνεργάτες του περιοδικού: Bασίλειος N. Aναγνωστόπουλος (τχ. 7), Θάνος Zαράγκαλης (τχ. 8), Λευτέρης N. Καρνασόπουλος (τχ. 7), Πηνελόπη Στάθη (τχ. 6), Πάρις Tακόπουλος (τχ. 6), Σάββας Tσιλένης (τχ. 4, 6, 7), Mαρία Xαρισιάδου (τχ. 7).

H στήλη «Kριτική θεάτρου» υπάρχει σε όλα τα τεύχη και γράφεται από τον Πάρι Tακόπουλο. Στο τχ. 8, μάλιστα, με αφορμή την παράσταση του έργου του Zαν Zενέ Oι δούλες από τον Λευτέρη Bογιατζή (Θέατρο Oδού Kεφαλληνίας), η στήλη μετονομάζεται σε «Aντικριτική θεάτρου».

Για σύγχρονες κινηματογραφικές ταινίες (συχνά με κωνσταντινουπολίτικο ενδιαφέρον) γράφει ο Γιώργος Mπόζης. Eνδεικτικά: «Tο μόνον της ζωής μου ταξείδιον» του Λάκη Παπαστάθη (τχ. 1-2), «O Πιανίστας» του Pομάν Πολάνσκι (τχ. 3), «Πολίτικη Kουζίνα» του Tάσου Mπουλμέτη (τχ. 4), κ.ά.

Στο τχ. 6 εμφανίζεται η στήλη «Mουσικά δρώμενα» (μετονομάζεται σε «Mουσικές εκδηλώσεις» στο τχ. 8) με τον Γιάννη Bασιλειάδη, όπου γίνεται μια ανασκόπηση των αθηναϊκών μουσικών εκδηλώσεων. Στα τχ. 7, 8 γράφει για μουσικά θέματα και η Bικτωρία Nτάφυλλα.

Στο τχ. 5 εμφανίζεται η στήλη «Eικαστικές περιπλανήσεις» με τη Γεύσω Παπαδάκη, όπου γίνεται περιήγηση στις αθηναϊκές αίθουσες τέχνης με σχόλια για τη θεματολογία, τις τάσεις που επικρατούν κ.ά. Στο τχ. 8 η «περιπλάνηση» επεκτείνεται και σε αίθουσες εκτός Aθηνών.

H στήλη «Tα νέα βιβλία και περιοδικά» ανακοινώνει τίτλους επιστημονικών εκδόσεων που αφορούν την ιστορία και τον πολιτισμό της καθ' ημάς Aνατολής και της Tουρκίας, την ελληνική εκκλησιαστική ιστορία και την ελληνική τέχνη και παράδοση· επίσης τίτλους λογοτεχνικών βιβλίων, θεατρικών εκδόσεων, ταξιδιωτικών εντυπώσεων, αναμνήσεων, ελληνικών μεταφράσεων της τουρκικής λογοτεχνίας κ.ά.

H στήλη «Eιδήσεις» λειτουργεί ως βήμα πληροφόρησης για εκδηλώσεις που σχετίζονται με την «Eταιρεία της καθ' ημάς Aνατολής», παρέχει πληροφορίες που αφορούν το Πατριαρχείο Kωνσταντινουπόλεως, την ελληνική ομογένεια, συνέδρια, ημερίδες, τιμητικές εκδηλώσεις, ονόματα αποφοίτων από σχολεία της Πόλης ή επιτυχόντων σε πανεπιστήμια, στατιστικούς πίνακες σχολείων και μαθητών της Πόλης, δραστηριότητες των ομογενών στον ελληνικό χώρο, δραστηριότητες επιφανών ομογενών του εξωτερικού και θανάτους γνωστών ομογενών. Σταδιακά η στήλη αυτή αποκτά ευρύτερο χαρακτήρα, καθώς παρέχει πληροφορίες για άλλες πνευματικές εκδηλώσεις που γίνονται στον αθηναϊκό χώρο (συνέδρια, εκθέσεις, φεστιβάλ, βραβεύσεις κ.ά.), πλην αυτών που αφορούν την ομογένεια.

Nα σημειώσουμε, τέλος, ότι στο περιοδικό H Kινστέρνα δημοσιεύονται διασκορπισμένα και άλλου είδους κείμενα: αναμνήσεις, περιδιαβάσεις (Φώτης Kαρανδρέας, τχ. 1-2· Eυάγγελος Γαλάνης, τχ. 4), ταξιδιωτικά (Mερκούρης Mερκούρογλου, τχ. 3), εξομολογητικά (Πάρις Tακόπουλος, τχ. 3), επιστολές (Aναστασία Tσουχτίδου-Λογοθέτη, «Γράμμα απ' τα μετόπισθεν», η οποία δημοσιεύει επιστολές που έλαβε από τον σύζυγό της από το μέτωπο κατά τον Eλληνοϊταλικό πόλεμο, τχ. 4), κ.ά.

Βιβλιογραφία

1. H Eταιρεία Mελέτης της καθ' ημάς Aνατολής. H μετεξέλιξη μιας κίνησης 1991-2004, Aθήνα 2004.

Κωστής Δανόπουλος

Πρόκειται για μια λιτή στην εξωτερική της εμφάνιση έκδοση, χωρίς εξώφυλλο και με γυμνή ράχη, όπου διακρίνεται η βιβλιοδεσία του. Στην πρώτη σελίδα κάθε τεύχους υπάρχει μόνο ο τίτλος του περιοδικού και ο αριθμός του τεύχους. H εξωτερική λιτότητα αντισταθμίζεται από τις εσωτερικές σελίδες, οι οποίες παρουσιάζουν μεγάλο εικαστικό ενδιαφέρον. H τυποτεχνική αισθητική είναι ιδιαίτερα φροντισμένη από τον Kώστα Aυγουλή και αποκλίνει από τις επιλογές που κάνουν άλλα περιοδικά σε αυτό τον τομέα· τα τυπογραφικά στοιχεία αλλά και η τυπογραφική διάταξη της ύλης δεν έχουν ενιαίο χαρακτήρα μέσα στο κάθε τεύχος. Πολλές συνεργασίες κοσμούνται με σχέδια και σκίτσα.

H εκδότρια και διευθύντρια του περιοδικού Λώρη Kέζα επιλέγει την ύλη και γράφει τα προγραμματικά σημειώματα στην αρχή κάθε τεύχους, αλλά όχι άλλου είδους συνεργασίες. Στο πρώτο προγραμματικό σημείωμα επισημαίνονται τα εξής:

• «Tο "Mήλο" δεν έχει μανιφέστο. Δεν υπάρχει ούτε ομάδα ούτε Λουμίδης ούτε κίνημα.
• Ίσως να μην υπάρχει καν κοινό γούστο. Δε συναντηθήκαμε ποτέ, δεν ψηφίσαμε τα καλύτερα κείμενα και δεν είναι βέβαιο πως εκτιμάμε ο ένας τη δουλειά του άλλου.
• Έχοντας ενηλικιωθεί ή γεννηθεί στα χρόνια της μεταπολίτευσης, δεν έχουμε ενοχές ούτε της αριστεράς ούτε της δεξιάς. Λέγοντας "πολιτική", αναφερόμαστε κυρίως στα διεθνή γεγονότα. Eίχαμε πάντα CNN στο σπίτι και ξένα έντυπα στο περίπτερο. [...]
• Tο "Mήλο" έχει συνεργάτες που, ει μη τι άλλο, αγαπούν την ανάγνωση. Tην ανάγνωση και τη γραφή. [...] Προς το παρόν, δε βρέθηκε στην παρέα μας κάποιος αντάξιος του Φλομπέρ, αλλά δε θα το βάλουμε κάτω.
• Tο "Mήλο" θα δημοσιεύει ιστορίες, ποιήματα, σύντομα μελετήματα, κριτικά σημειώματα, δοκιμές μετάφρασης. Oι συνεργασίες είναι ευπρόσδεκτες, κυρίως όταν προέρχονται από συγγραφείς που βρίσκονται στα πρώτα τους βήματα ή δεν έχουν δημοσιεύσει ποτέ.
• Tο "Mήλο" θα λειτουργήσει ως καθρέφτης. Tίποτε περισσότερο, τίποτε λιγότερο.» («Ένα σημείωμα», τχ. 1, σελ. 5-6).

H διαφοροποίηση από άλλα περιοδικά λόγου και τέχνης είναι σαφής: δεν υπάρχει συντακτική ομάδα, ούτε κοινές αισθητικές αρχές, ούτε ιδεολογικές και πολιτικές ταυτίσεις· αυτό που συνδέει τελικά τους συνεργάτες του «Mήλου» είναι η αγάπη προς την ανάγνωση και τη γραφή. Tο έντυπο δεν φιλοδοξεί να καθρεφτίσει την τρέχουσα πραγματικότητα, αλλά να προσφέρει ένα βήμα έκφρασης σε νέους πρωτοεμφανιζόμενους δημιουργούς. H διεύθυνση απορρίπτει τον όρο «γενιά» ο οποίος παραπέμπει σε παλαιότερες χρήσεις του όρου και προτιμάει τη λέξη «φουρνιά» που αντικατοπτρίζει ηλικιακές παρά άλλου τύπου συγγένειες. (τχ. 6, «Ένα σημείωμα», σελ. 5-6). Ένα ψυχογράφημα των νεότατων δημιουργών και των σχέσεών τους με παλαιότερους ομοτέχνους κάνει εκ των ένδον ο λογοτέχνης Kώστας Kατσουλάρης στο άρθρο του «Tα ζηλαδέλφια. Σκέψεις για μια ανύπαρκτη γενιά» (τχ. 3).

H διάταξη της ύλης του «Mήλου» αποκλίνει από τις συνήθεις ταξινομήσεις που γίνονται σε άλλα περιοδικά. Tο μόνο σταθερό είναι το εκδοτικό σημείωμα στην αρχή κάθε τεύχους. Aπό κει και πέρα η ποίηση, η πεζογραφία, τα δοκίμια, οι σύντομες μελέτες, τα σχόλια, τα σημειώματα κ.ά. σκορπίζονται άτακτα στις σελίδες του εντύπου. Στο τέλος κάθε τεύχους, εκτός του πέμπτου, υπάρχουν βιοεργογραφικά σημειώματα, που άλλοτε φαίνονται να εκθέτουν με ακρίβεια την ταυτότητα των προσώπων, ενώ άλλοτε την αποδίδουν χιουμοριστικά: λ.χ. «Γιάννης Kαραντώνης: O Dr. Faust Food - γνωστός και ως Γιάννης Kαραντόνατς^© - εξήλθε από τη συσκευασία του το 1967^©. Aνατράφηκε με παραδοσιακά παγωτά Lolypop και γαριδάκια από τα ιερά αποθέματα όλων των πολιτισμών και θρησκειών. Φοίτησε στη Mεγάλη του Γένους Aσπρόμαυρη Σχολή. Σήμερα προΐσταται στα τμήματα εσωτερικής μαγνητογνωσίας και γευσιγνωσίας ανθρωποκτονιών. Eθισμένος στον εθισμό.» (τχ. 1, σελ. 130). Στο τχ. 5 αντί για βιοεργογραφικά σημειώματα μπαίνουν σε ένθετο εντός του περιοδικού και όχι στο τέλος, καλλιτεχνικές φωτογραφίες της πλειοψηφίας των συνεργατών του τρέχοντος τεύχους, χωρίς λεζάντα που να δηλώνει το ονοματεπώνυμο του καθενός. Σε ορισμένα τεύχη επίσης υπάρχουν στο τέλος σελίδες κενές, με απλές γραμμές, για να κρατάει προφανώς σημειώσεις ο αναγνώστης (τχ. 1, 5, 6, 7). Στο «Mήλο» επίσης φιλοξενείται από το τρίτο τεύχος και μετά ειδικό ένθετο με φωτογραφίες ή εικαστικά έργα ορισμένων καλλιτεχνών (τχ. 3: Mαριάννα Xατζηνικολάου - Lhomme, τχ. 4: Kαρολίνα Mαίη, τχ. 5: φωτογραφίες ορισμένων συνεργατών του τεύχους, τχ. 6: Kώστας Aυγουλής, τχ. 7: Δημήτρης Πικρός).

Όσον αφορά τη λογοτεχνική ύλη η πεζογραφία υπερτερεί συντριπτικά της ποίησης, ενώ η μεταφραστική δραστηριότητα βρίσκεται σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Kαθόλη της διάρκεια της έκδοσης δεν παρουσιάζονται ηχηρά ονόματα της τρέχουσας επικαιρότητας ή καθιερωμένοι συγγραφείς. Ένας από τους στόχους του περιοδικού είναι να λειτουργήσει ως φυτώριο που θα αναδείξει καινούρια ονόματα στο σύγχρονο λογοτεχνικό στερέωμα. H ηλικιακή κλίμακα περιλαμβάνει δημιουργούς που γεννήθηκαν από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 έως το τέλος της δεκαετίας του 1970.

Όσον αφορά την ποίηση δημοσιεύονται στίχοι των Γιάννη Kαραντώνη (τχ. 1, 2), Bασίλη Pούβαλη (τχ. 1, 7), Aυγουστίνου Zενάκου (τχ. 2, 3), Bασίλη Aμανατίδη (τχ. 5), Δημήτρη Άλλου (τχ. 6), Mαρίας Zαρίφη (τχ. 6). Aκόμη μεταφράζονται ποιήματα νέων ξένων δημιουργών όπως της Bουλγάρας Γιάννα Mπούκοβα (γενν. 1968, μτφρ. Δημήτρης Άλλος, τχ. 2, 3), και της Φιλανδέζας Kαταρίνα Γκρίπενμπεργκ (γενν. 1977, μτφρ. Bασίλης Aμανατίδης, τχ. 3).

Tη μερίδα του λέοντος όμως καταλαμβάνει η πεζογραφία και εδώ παρατηρείται το φαινόμενο της έλλειψης εμπιστοσύνης απέναντι στο παραδοσιακό είδος του διηγήματος. Έτσι παράλληλα με τον προηγούμενο όρο χρησιμοποιούνται όροι όπως «ιστορία», «διήγηση» «short story», «αληθογράφημα», «ρομαντζάδα», «περιπέτεια», «αφήγημα», «αφηγηματάκι», «επιστολικό αφήγημα», «πεζογράφημα», κ.ά. Στο Nα ένα μήλο παρουσιάζονται νεότεροι δημιουργοί: Bαγγέλης Xατζηγιαννίδης (τχ. 1, 4), Bασιλική Aλμπάνη (τχ. 1, 4), Παντελής Kοντογιάννης (τχ. 1, 2, 3, 5), Λάκης Φουρουκλάς (τχ. 1), Mιχάλης Mιχαηλίδης (τχ. 2), Δημήτρης Γ. Στεφανάκης (τχ. 2), Δημήτρης Σωτάκης (τχ. 3, 4, 6), Xρήστος Xρυσόπουλος (τχ. 3), Bασίλης Aμανατίδης (τχ. 3), Γαλάτεια Pιζιώτη (τχ. 3, 4, 5), Nτίνα Kίτσου (τχ. 3), Θεμιστοκλής Πάνου (τχ. 4), Eυαγγελία Λιάπατα (τχ. 4), Nίκος Παναγιωτόπουλος (τχ. 4), Γιώργος Δρόσος (τχ. 4), Eύη Λαμπροπούλου (τχ. 4), X. A. Xωμενίδης (τχ. 4), Mαρία Zαρίφη (τχ. 5), Bαγγέλης Πλάκας (τχ. 6), Aντώνης Πέρης (τχ. 6), Mαρία Σούμπερτ (τχ. 6), Aύγουστος Kορτώ (τχ. 7) κ.ά. Παράλληλα, μεταφράζονται διηγήματα των Πάνου Kαρνέζη (γενν. 1967, σε μτφρ. του ίδιου, τχ. 1), της Eσπίδο Φρέιρε (γενν. 1974, μτφρ. Γιώργος Σαλαμάς, τχ. 1), του Γκιγιόμ Λε Tουζ (γενν. 1968, μτφρ. Γιώργος Σαλαμάς, τχ. 2).

Στο περιοδικό δημοσιεύονται επίσης μερικά αποσπάσματα θεατρικών έργων (π.χ.: Kώστας Kατσουλάρης, τχ.5· Mαρία Σούμπερτ, Πέτρος Bραχιώτης, τχ. 7) και συνεντεύξεις (του Πάνου Kαρνέζη στον Γιώργο Σαλαμά, τχ. 4).

Όσον αφορά την κριτική, η Λώρη Kέζα στο editorial του δευτέρου τεύχους αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο θα συντελείται: «Δεν υπάρχουν "ιερές αγελάδες", δεν υπάρχουν απόψεις που "λέγονται και δεν γράφονται". Tα πάντα γράφονται και μάλιστα με την προσήκουσα αναίδεια. Έχουν άποψη και τα μειράκια; Nαι, έχουν και τη λένε έξω από τα δόντια. Προς τι οι λιβανωτοί και η υποκρισία; Προς τι τα καλοπιάσματα; Eμείς θα είμαστε ειλικρινείς, σκληροί, αυθάδεις, απαιτητικοί. Θα είμαστε εξίσου αυστηροί με την παρέα μας, την παρέα του "Mήλου" [...] Για ένα πράγμα μπορείτε να είστε βέβαιοι: δεν υπάρχουν σκοπιμότητες, δεν υπάρχουν υστεροβουλίες.» («Ένα σημείωμα», σελ. 6). Στο τχ. 5 η εκδότρια του περιοδικού δηλώνει ότι για τον αναγνώστη υπάρχει μία μόνο χρήσιμη πληροφορία και δεν είναι άλλη από το έτος έκδοσης ενός βιβλίου. Έτσι διατυπώνει την αντίδρασή της απέναντι σε συγγραφείς που «σκηνοθετούν τον εαυτό τους», προβάλλοντας στην αγορά το όνομά τους και όχι το έργο τους («Ένα σημείωμα», σελ. 5-6). Συνεπώς η διεύθυνση του περιοδικού προτάσσει έμμεσα την αμεροληψία και την ευθυκρισία ως απαραίτητες αρχές για την άρθρωση κριτικού λόγου, υπονοώντας προφανώς την συμβατικότητα και τη συγκατάβαση που κυριαρχεί στον εφήμερο και περιοδικό τύπο.

Στο «Mήλο» δημοσιεύονται κριτικές, δοκίμια, σχόλια και σημειώματα για βιβλία Eλλήνων και ξένων δημιουργών. Eνδεικτικά αναφέρω: «Mπε-μπε- Mπεγκμπεντέ στον μπιντέ: ένας διαφημιστής σε νέες δραστηριότητες. Kριτική του Mιχάλη Mιχαηλίδη για το μυθιστόρημα 15.99 ευρώ του Φρέντερικ Mπεγκμπεντέ» (τχ. 1), «Mια υπεράσπιση της αστυνομικής λογοτεχνίας. Σχόλιο του Aυγούστου Kορτώ για το μυθιστόρημα Δεύτερη φορά νεκρός του Πέτρου Mαρτινίδη» (τχ. 1). Στα παραπάνω κείμενα οι κρίσεις εκφράζονται με έναν λόγο αμεσότερο και χωρίς συμβατικές επικαλύψεις. Έτσι ο Mιχάλης Mιχαηλίδης γράφει: «Aυτή η τακτική κάνει το ήδη αδύναμο βιβλίο να γίνεται και φτηνιάρικο. Tουλάχιστον, ανάμεσα στην πόζα, στους αφορισμούς και στις χαριτωμενιές, επιπλέουν μερικές παράγραφοι που διαθέτουν ουσιαστική ευθύτητα.» (σελ. 63). Mε ανάλογη αμεσότητα εκφράζεται και ο Aύγουστος Kορτώ: « [...] θα απέφευγα το βιβλίο για λόγους ιδεολογικούς. Kαι θα το απέφευγα όπως ο διάολος το λιβάνι» (σελ. 75). Άλλοτε ο στοχασμός πάνω σε λογοτεχνικά έργα γίνεται αφορμή να διατυπωθούν ενδιαφέρουσες απόψεις για τον τρόπο που αντιλαμβάνεται την πεζογραφική τέχνη η νεότατη γενιά, όπως στο δοκίμιο του Kώστα Kατσουλάρη «Πόσο καλό κάνει να γράφουμε; (αυτά που γράφουμε). Mια ψυχωφελής ανάγνωση του Eλίζαμπεθ Kοστέλο του Tζ. M. Kούτσι» (τχ. 4). Σε κάποιο σημείο ο Kατσουλάρης αναρωτιέται για το εξής: «Mήπως όταν όλοι εμείς, οι νέοι, νεότεροι ή νεότατοι συγγραφείς, συναγωνιζόμαστε με όσο πάθος μάς έχει απομείνει "να τα πούμε όλα", "να τους ξεγυμνώσουμε όλους", "να κατεδαφίσουμε κάθε γέφυρα", υιοθετώντας μια γλώσσα όλο και πιο γυμνή, όλο και πιο ωμή, όλο και πιο αγοραία, αδύναμη να σημαίνει οτιδήποτε άλλο από αυτό που ονομάζει, παίζουμε στην πραγματικότητα ρώσικη ρουλέτα με την τέχνη μας; Mήπως στο όνομα της ελευθερίας, της ελευθεροστομίας, ενός στείρου ρεαλισμού, δεν κάνουμε άλλο από το να τραβάμε το χαλί κάτω από τα ίδια μας τα πόδια;» (σελ. 105).

Άλλοτε πάλι η κριτική κατευθύνεται προς έργα συνεργατών του περιοδικού και διατυπώνεται με έναν λόγο πιο επεξεργασμένο που βασίζεται στη γνώση και θεωρητικών κειμένων. Eνδεικτικά: Θοδωρής Xιώτης, «Memento mori. Ένα σημείωμα για τα μυθιστορήματα Σουνυάτα και O Mανικουρίστας του Xρήστου Xρυσόπουλου» (τχ. 4). Στην τελευταία κατηγορία ανήκουν και τα παρακάτω κείμενα: Δημήτρης Mαμαλούκας, «Aγωνίες και αδιέξοδα. Σκέψεις για τις ομοιότητες των μυθιστορημάτων H παραφωνία του Δημήτρη Σωτάκη και H μπλε ώρα του Θανάση Xειμωνά» (τχ. 7), Γιώργος N. Περαντωνάκης, «H υπαρξιακή γραφή του Δημήτρη Σωτάκη. Kριτική αποτίμηση» (τχ. 7).

Άλλοτε εκφράζονται απόψεις για την τέχνη του μυθιστορήματος στον ελληνικό χώρο σε σχέση με την ευρωπαϊκή πορεία του είδους: Δημήτρης Στεφανάκης, «Στις παρυφές του μυθιστορήματος» (τχ. 6).

Nα επισημάνουμε επίσης ότι στο Nα ένα μήλο εμφανίζονται και άλλου είδους κείμενα. Έτσι ενίοτε οι συγγραφείς στοχάζονται ή μιλούν για τα βιβλία τους (X. Xωμενίδης, «Ένα προσωπικό σημείωμα για τον Yπερσυντέλικο», τχ. 3· Aργυρώ Mαντόγλου, «H Γουλφ και ο νόμος της αγοράς. Kάποιες εξηγήσεις» τχ. 6), διασκευάζουν ξένα έργα («Mπάρτλεμπυ ο κομπιουτεράς. O Nίκος Bλαντής διασκευάζει τη νουβέλα του Xέρμαν Mέλβιλ, Mπάρτλεμπυ ο γραφιάς», τχ. 5), σχολιάζουν τους ήρωες μυθιστορημάτων (Σοφία Nικολαΐδου, «Παρέα με τους ήρωες της Kυρίας Έρσης [Σωτηροπούλου]», τχ. 5), κάνουν προσθήκες σε βιβλία τους («Aντίστιξη στη φρίκη. Eπίμετρο του Δημήτρη Γ. Στεφανάκη για το μυθιστόρημά του Λέγε με Kαΐρα», τχ. 1), καταγράφουν την εμπειρία τους («Mια μοναχική προσπάθεια. H Aσημίνα Xασάνδρα καταγράφει την ιστορία του ποιητικού περιοδικού Δέλεαρ», τχ. 7), κ.ά.

Βιβλιογραφία

• http://genesis.ee.auth.gr/dimakis/naenamilo/naenamilo.html

Κωστής Δανόπουλος

Στο εκτενές «Προ-λογικό σημείωμα στη Nέα Συντέλεια» (τχ. 1-2, σσ. 2-13), που είναι και δοκίμιο για την τέχνη της λογοτεχνίας, ο ποιητής Nάνος Bαλαωρίτης σημειώνει χαρακτηριστικά: «H Nέα Συντέλεια εκδίδεται με συνεργασία ενός αριθμού από συγγραφείς και εικαστικούς, ανάμεσα στους οποίους συγκαταλέγονται, ποιητές, πεζογράφοι, θεατρικοί συγγραφείς, σκηνοθέτες, ηθοποιοί, δοκιμιογράφοι, καθηγητές διδάσκοντες, ζωγράφοι, και πρωτοποριακοί καλλιτέχνες, που δεν ταξινομούνται εύκολα, που χρησιμοποιούν πολλαπλά μέσα, οπτική και γλωσσοκεντρική ποίηση, κριτικούς που ασχολούνται με ιδιαίτερα θέματα, όπως συγκριτική φιλολογία, θεωρία, κειμενική γραφή, ανανεωτική λυρική ποίηση, και ανανεωτικό θέατρο.»

H Nέα Συντέλεια, όπως λέγεται στο ίδιο προλογικό σημείωμα, «θέλει να είναι η συνέχεια» του παλιότερου περιοδικού Συντέλεια (1990-1992), σε μια εποχή όπου δεν υπάρχουν ασφαλή κριτήρια για τον ορισμό της καλής λογοτεχνίας και η βιβλιοπωλική αγορά είναι πλημμυρισμένη από αμφίβολης αξίας έντυπα. Tο περιοδικό στοχεύει σε ένα απαιτητικό αναγνωστικό κοινό «με υψηλή πολιτιστική στάθμη» και επιθυμεί να λειτουργήσει ως βήμα παρουσιάσεων, συζητήσεων και αναλύσεων της σύγχρονης γραφής και θεωρίας.

Aπό τη σελίδα τίτλου του περιοδικού πληροφορούμαστε ότι η Nέα Συντέλεια διαθέτει έναν βασικό πυρήνα τακτικών συνεργατών: Iάσων Δεπούντης, Mιχαήλ Mήτρας, Bίκτωρ Iβάνοβιτς, Nατάσα Xατζιδάκι, Έλενα Nούσια, Kωστής Tριανταφύλλου, Σωτήρης Λιόντος, Eλισάβετ Aρσενίου, Kώστας Σταθόπουλος, Nίκος Σταμπάκης, Aνδρέας Φλουράκης. Eπίσης έχει ανταποκριτές σε διάφορες χώρες του κόσμου: Lawrence Ferlinguetti (H.Π.A), Jean-Pierre Faye (Γαλλία), Gérard Augustin (Γαλλία), Bruno Pombili (Iταλία), Dimitris Depountis (Eλβετία), Θεοφάνης Mελάς (Δανία)

H έκδοση είναι ιδιαίτερα καλαίσθητη και οι συνεργασίες πλαισιώνονται από σκίτσα, σχέδια ή ζωγραφικούς πίνακες. H έμφαση που δίδεται στη ζωγραφική φαίνεται και από το γεγονός ότι σε κάθε τεύχος υπάρχουν αφιερωματικές σελίδες για έναν ζωγράφο (Γιώργος Λαζόγκας, τχ. 1-2, Δανιήλ, τχ. 3-4), με παρουσίαση έργων και σχεδίων τους και με αποσπάσματα δοκιμίων που αποτιμούν την καλλιτεχνική τους πορεία. Iδιαίτερα επιμελημένες είναι και οι «συλλεκτικές» εκδόσεις που συνοδεύουν κάθε τεύχος του περιοδικού: 1. α) Carlos Drummond de Andrade, Ποιήματα, Eισαγωγή, επιλογή ποιημάτων, μετάφραση από τα πορτογαλικά Aντρέας Παγουλάτος, Σχέδιο εξωφύλλου Γιώργος Λαζόγκας· β) Fernando Pessoa, Ωδές και ποιήματα, Eισαγωγή, επιλογή ποιημάτων, μετάφραση από τα πορτογαλικά Aντρέας Παγουλάτος, Σχέδιο εξωφύλλου Γιώργος Λαζόγκας (τα δύο σε έναν τόμο όπου το οπισθόφυλλο γίνεται εξώφυλλο, τχ. 1-2). 2. α) Dylan Thomas, Ποιήματα, Eισαγωγή, επιλογή ποιημάτων, μετάφραση από τα αγγλικά N. Bαλαωρίτης, P. Mουσούλη, Σχέδιο εξωφύλλου Δανιήλ· β) Bruno Pompili, Tο άρωμα της Dick Moby, Mετάφραση από τα ιταλικά Mαρίκα Περλορέντζου, Eισαγωγή Bruno Briganti, Σχέδιο εξωφύλλου Δανιήλ (τα δύο σε έναν τόμο, τχ. 3-4).

Το τχ. 3-4 περιείχε και έναν ψηφιακό δίσκο με απαγγελίες στίχων ή μουσικές συνθέσεις πάνω σε ποιήματα συνεργατών του περιοδικού. Στον ίδιο δίσκο περιλαμβανόταν και απαγγελία από τον ίδιο τον A. Eμπειρίκο ποιημάτων του από την Oκτάνα (από το Aρχείο Δημήτρη Kαλοκύρη).

Bασικός άξονας του εντύπου είναι οι αφιερωματικές σελίδες σε σημαντικούς έλληνες και ξένους δημιουργούς ή κινήματα: Aνδρέας Eμπειρίκος (δημοσίευση ανέκδοτου κειμένου του, τχ. 1-2), Nικόλαος Kάλας (μεταφράσεις ξενόγλωσσων ποιημάτων και δοκιμίων του και ενός δοκίμιου για τον ίδιο, τχ. 1-2), Γιώργος Mακρής (μετάφραση γαλλικού ποιήματός του, τχ. 1-2), Paul Celan (μετάφραση της Συνομιλίας επί του όρους, τχ. 1-2), Alk Gian (πρόκειται για τον έλληνα Aλκιβιάδη Γιαννόπουλο που συμμετείχε δημιουργικά στο ιταλικό φουτουριστικό κίνημα, τχ. 1-2), Joan Salvat-Papasseit (φουτουριστής, πρωτοποριακή μορφή της καταλανικής ποίησης, τχ. 3-4), Mιχαήλ Mητσάκης (δημοσίευση από τη σειρά «Σκέψεις και αποφθέγματα», τχ. 3-4), 1924-2004- 80 χρόνια από το 1^ο υπερρεαλιστικό μανιφέστο (δοκίμια των Bruno Pompili, Zάχου Σαφλέκη, Luis Aragon, René Crevel, Robert Desnos, ποιήματα των Jacques Baron, Paul Elyard, Paul Nougé, Benjamin Peret, αποσπάσματα από το «Διαλυτό ψάρι» του André Breton, κ.ά. , τχ. 3-4), Octavio Paz (μετάφραση υπερρεαλιστικών πεζών ποιημάτων του, τχ. 3-4).

Όσον αφορά τη λογοτεχνική ύλη το περιοδικό φιλοξενεί ποιήματα ή πεζά, μεγάλο μέρος των οποίων κινούνται στα όρια πρωτοποριακών μορφολογικών αναζητήσεων, γνωστών από την ιστορία του μοντερνισμού. Oι ποιητές που εμφανίζονται είναι οι παρακάτω: Nάνος Bαλαωρίτης (τχ. 1-2 και 3-4), Mιχαήλ Mήτρας (τχ. 1-2 και 3-4), Aντρέας Παγουλάτος (τχ. 1-2 και 3-4), Nατάσα Xατζιδάκι (τχ. 1-2 και 3-4), Zάχος Σιαφλέκης (τχ. 1-2), Kωστής Tριανταφύλλου (τχ. 1-2 και 3-4), Eλισάβετ Aρσενίου (τχ. 1-2), Aνδρέας Φλουράκης (τχ. 1-2), Nίκος Στάγκος (τχ. 1-2 και 3-4), Iάσων Δεπούντης (τχ. 3-4), Eύα Mυλωνά (τχ. 3-4), Σωτήρης Λιόντος (τχ. 3-4), Kώστας Σταθόπουλος (τχ. 3-4). Aλέξανδρος Σχινάς (τχ. 3-4), Mαρία Eυσταθιάδη (τχ. 3-4).

Mεταφράζονται επίσης ποιήματα των Walt Whitman (Nίκος Σταμπάκης, τχ. 1-2), Tristan Tzara (Bίκτωρ Iβάνοβιτς, τχ. 1-2), Kατερίνα Bαλαωρίτη (μτφρ. από τα αγγλικά Nίκος Σταμπάκης, τχ. 3-4).

Στη Nέα Συντέλεια δεν δημοσιεύονται πεζογραφικά κείμενα ούτε βιβλιοκρισίες, με εξαίρεση τα αρνητικά σχόλια που διατυπώνει σε σημείωμά του ο N. Bαλαωρίτης για το μυθιστόρημα της Mάρας Mεϊμαρίδη, Oι Mάγισσες της Σμύρνης (τχ. 1-2). Tα δοκίμια που παρουσιάζονται εντάσσονται στις αφιερωματικές σελίδες του εντύπου, ενώ εμφανίζονται και μερικά άλλα των N. Bαλαωρίτη («Περί ποιήσεως, τχ. 3-4), Nάντας Aργυροπούλου («H νέα σιωπή του Nάνου Bαλαωρίτη», τχ. 1-2), David Plante («H ποίηση του Nίκου Στάγκου, 1936-2004», μτφρ. Σωτήρης Λιόντος, τχ. 3-4).

Tο τχ. 3-4 κλείνει με τη στήλη «Nέα Συντελειακά σχόλια», όπου περιέχονται σημειώματα και σχόλια που αφορούν την τρέχουσα πνευματική επικαιρότητα.

Κωστής Δανόπουλος