Αναλυτικό Λεξικό Κριαρά
Εισαγωγή
Το Τμήμα Λεξικογραφίας του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας μπόρεσε να αφιερώσει τις δυνάμεις του στη σύνταξη του Λεξικού της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας 1100-1669, συνεχίζοντας το έργο ζωής του Εμμ. Κριαρά. Το υλικό που κληροδοτήθηκε από τον καθηγητή Εμμ. Κριαρά βρισκόταν, κατά σειρές λημμάτων, σε διαφορετικές φάσεις επεξεργασίας.
Το σύνολο του υλικού υποβλήθηκε σε επανέλεγχο: μετά τις απαραίτητες προσθήκες και διορθώσεις (με βάση νέες εκδόσεις, μελέτες αλλά και τα νέα δεδομένα που έδινε η συστηματική αναζήτηση στοιχείων σε ηλεκτρονικές πηγές, όπως ο Thesaurus Linguae Graecae), στα παλιά προστέθηκαν και νέα λήμματα, με βάση τη διαρκώς συνεχιζόμενη αποδελτίωση.
ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ
Οι έξι κατάλογοι που ακολουθούν (Α´-Στ´) περιλαμβάνουν βραχυγραφίες και ουσιώδη βιβλιογραφικά στοιχεία.
Αναζήτηση
- αιματοειδής,
- επίθ., Πωρικ. (Ζώρ.) A 17-18.
Το μτγν. επίθ. αιματοειδής.
Που περιέχει αίμα, που έχει την ικανότητα να δημιουργεί αίμα: Κύαμον τον αιματοειδή και πνευματομάχον, φάσουλον τον κοιλιοπρήστην Πωρικ. (Ζώρ.) A 17-18. — Πβ. αιματοδόχος, αιμοδότης.
Αμύγδαλος- ο, Πωρικ. (Ζώρ.) A 34.
Το αρχ. ουσ. αμύγδαλον με αλλαγή γένους για λόγους προσωποποιίας.
Το αμύγδαλο προσωποποιημένο: ελθέτωσαν οι κηπουροί ημών άπαντες και οι μετ’ αυτών παραμονάριοι Καρύδιός τε και ο Πιστάκιος και ο Φοινίκιος και ο Καστάνιος, Αμύγδαλός τε και Λεφτοκάρυος Πωρικ. (Ζώρ.) A 34. Ανακάκαβος- ο, Πωρικ. (Camar.) S 15, Πωρικ. (Ζώρ.) A 5, Πωρικ. (Wagn.) V 19917.
Για τη λ. βλ. Langkavel, Bot. sp. Gr. 1962. Πβ. και Du Cange, Add., λ. ανακακαβέα.
Προσωποποίηση της ανακακαβέας = του λωτού: Τζιτζύφου τε και Ανακακάβων, των γραμματικών αυτού Πωρικ. (Ζώρ.) A 5. ανθυπατεύω,- Πωρικ. (Ζώρ.) A 1, Οψαρ. (Krumb.) 3611.
Το μτγν. ανθυπατεύω.
Είμαι ανθύπατος (Η σημασ. ήδη μτγν., L‑S· για τον τίτλο βλ. Stein, B-NJ 1, 1920, 372-3 και Bréhier, Les institutions de l’empire byzantin 77, 100, 109, 117, 223, 228): Βασιλεύοντος του πανενδοξοτάτου Κήτου και ανθυπατεύοντος του περιβλέπτου Δελφίνου Οψαρ. 3611. ανταποκρίνομαι,- Σπαν. (Λάμπρ.) Va 450, Λόγ. παρηγ. (Λάμπρ.) L 248, 317, Λόγ. παρηγ. (Lambr.) O 253, Καλλίμ. (Κριαρ.) 1134, Πωρικ. (Ζώρ.) A 22, Ιατροσ. (Legr.) 258, Διγ. (Mavr.) Gr. Ι 219, ΙΙΙ 254, IV 170, Διγ. (Sath.-Legr.) Τρ. 51, 304, 316, 2399, Διγ. (Καλ.) A 486, 514, 754, 767, 972, 1605, 2215, Βέλθ. (Κριαρ.) 858, Πόλ. Τρωάδ. (Μαυρ.) 55, 218, Ερμον. (Legr.) Γ 99, Ν 384, Ξ 42, Σ 215, Ω 68, Φλώρ. (Κριαρ.) 235, 1659, Λίβ. (Μαυρ.) P 1981, 2197, Λίβ. (Lamb.) Sc. 2029, Λίβ. (Lamb.) Esc. 2878, Λίβ. (Wagn.) N 2563, 2849, Αχιλλ. (Hess.) N 183, 388, 425, 518, Αχιλλ. (Λάμπρ.) O 123, Δούκ. (Grecu) 25515, Γεωργηλ., Βελ. (Wagn.) 197, Ριμ. Βελ. (Wagn.) 299, Παϊσ., Ιστ. Σινά (Παπαδ.-Κερ.) 143, Διγ. (Πασχ.) Άνδρ. 34818.
Το μτγν. ανταποκρίνομαι. Στο Δούκ. (Grecu) 25516 και πλαστό απαρέμφ. ανταποκρίναι. Η λ. και σήμ. (Δημητράκ.).
Δίνω απάντηση: Και τότε πρώτος αδελφός ούτως ανταποκρίθη Διγ. A 486· εκείνοι ανταπεκρίθησαν, τον βασιλέα λέγουν Αχιλλ. N 183. Ο δε Βασίλειος πάλιν ανταπεκρίθη και είπεν Διγ. Άνδρ. 34818· Ευθύς ανταποκρίνονται προς τον αυτόν τοιαύτα Διγ. A 972. — Πβ. και αμφινεύω. Αντίδιος- ο, Πωρικ. (Ζώρ.) A 29, Πωρικ. (Camar.) S 1058.
Το ουσ. αντίδιον προσωποποιημένο.
Προσωποποίηση του αντιδιού: σεβαστέ Μαρούλιε και Αντίδιε, πρωτοκαθήμενοι του βιστιαρίου Πωρικ. S 1058. Οδηγίες Αναζήτησης
Υπόδειξη
Διπλό κλικ σε μία λέξη οδηγεί σε αναζήτηση με την επιλεγμένη λέξη. Αποτελεί βοηθητική λειτουργία ειδικότερα σε λέξεις που ακολουθούν συντομογραφίες π.χ. Βλ., Πβ., ΣΥΝ. ...- Πεδίο Αναζήτηση
-
Στο πρώτο πεδίο μπορείτε να πληκτρολογήσετε μέρος του λήμματος, χρησιμοποιώντας τον αστερίσκο * για το υπόλοιπο.
Η επιλογή αυτή είναι χρήσιμη, όταν θέλετε να αναζητήσετε ομάδες λέξεων που περιέχουν το μόρφημα ή την ακολουθία χαρακτήρων που πληκτρολογείτε.
Παραδείγματα:- γραπτ* (όλες οι λέξεις που αρχίζουν από " γραπτ") : γραπτός
- *γραπτ* (όλες οι λέξεις που περιέχουν το "γραπτ") : απαράγραπτος, απερίγραπτος, γραπτός, ευπαράγραπτος
- *ισμος (όλες οι λέξεις που λήγουν σε "ισμός") : αποχαιρετισμός, μετατοπισμός, ορισμός.
- κ*ισμος (όλες οι λέξεις που αρχίζουν από "κ" και λήγουν σε "ισμός") : καθαρισμός, καλλωπισμός, κατηχισμός κλπ.
Παρατήρηση
Αν δε βάλετε καθόλου * το σύστημα τοποθετεί ένα * στο τέλος της λέξης. γραπτ γραπτ* - Επιλογές Αναζήτησης
-
Στη "Σύνθετη Αναζήτηση" μπορείτε να αναζητήσετε λήμματα ή ομάδες λημμάτων, που να προκύπτουν με συνδυασμούς κριτηρίων.
Τα κριτήρια λειτουργούν συζευκτικά: όσα πιο πολλά κριτήρια δώσετε τόσο λιγότερα λήμματα θα εμφανιστούν, γιατί ζητάμε λήμματα που να ικανοποιούν ΟΛΑ τα κριτήρια που εισάγονται. Όταν κάποιο κριτήριο δεν μας ενδιαφέρει, το αφήνουμε κενό.
Παράδειγμα:- Μπορείτε να βρείτε ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ που προέρχονται από τα ΤΟΥΡΚΙΚΑ και έχουν σχέση με τον ΆΝΕΜΟ.
- Τύπος Λήμματος
-
Εμφανίζεται ένα μενού προεπιλογών που περιλαμβάνει τις διάφορες γραμματικές κατηγορίες, ώστε να επιλέξετε το μέρος του λόγου που σας ενδιαφέρει.
- Ερμήνευμα / Σώμα κειμένων
-
Το πεδίο αυτό είναι ανοιχτό και σας επιτρέπει να εισαγάγετε ένα όρο, ο οποίος ανιχνεύεται στο σύνολο του ερμηνευτικού μέρους του λήμματος. Ο όρος αυτός μπορεί να είναι λέξη, βραχυγραφία, ακολουθία λέξεων ή ακολουθία, π.χ. τίτλ*, οπλ*. Έτσι έχετε ένα κριτήριο για αναζήτηση, για παράδειγμα, σημασιολογικά συγγενών λέξεων.
Παράδειγμα
Το πεδίο είναι ανοιχτό και σας επιτρέπει να αναζητήσετε κάποια λέξη, ακολουθία λέξεων ή ακολουθία χαρακτήρων στα παραδείγματα που δίνονται για τη διασάφηση της σημασίας ή των σημασιών κάθε λήμματος. Μπορείτε, λόγου χάρη, μέσα από αυτά τα παραδείγματα να διαπιστώσετε τη χρήση των συνδέσμων (π.χ. "όταν"). - Αναφορά
-
Το πεδίο είναι ανοιχτό και σας επιτρέπει να αναζητήσετε τη βιβλιογραφική πηγή ή το όνομα του συγγραφέα από τα οποία περιμένετε να προέρχεται ένα τουλάχιστον από τα παραδείγματα του λήμματος, π.χ. Ερωτόκρ., Πανώρ.
- Ετυμολογία
-
Το πεδίο είναι ανοιχτό και σας επιτρέπει να αναζητήσετε συγκεκριμένους όρους ή βραχυγραφίες ή ακόμη συνδυασμό όρων και βραχυγραφιών που δηλώνονται στο ετυμολογικό μέρος του άρθρου, το οποίο είναι πλήρως διακριτό από το υπόλοιπο σώμα του λήμματος, καθώς διαχωρίζεται από αυτό με αγκύλες. Για παράδειγμα μπορούμε να αναζητήσουμε:
- τη συντομογραφία μιας ξένης γλώσσας (λατ., βενετ., ιτάλ., τουρκ.),
- ενός ιδιώματος (κρητ., ποντ.),
- μιας ιστορικής φάσης της ελληνικής, όπου πρωτοσυναντάται η λέξη (αρχ., μτγν.)
- κάποιου λεξικού (Somav., Βλάχ., Meursius, Du Cange)
Ομάδα εργασίας
- Ηλεκτρονικής Υλοποίηση
- Κ. Θεοδωρίδης
- επίθ., Πωρικ. (Ζώρ.) A 17-18.